Rejestracja jako bezrobotny po powrocie z UK — transfer zasiłku i uznanie stażu pracy

Dwie różne sprawy, które łatwo pomylić

Powracający z Wielkiej Brytanii często mieszają dwie odrębne kwestie: (1) uznanie stażu pracy z UK przy ubieganiu się o polski zasiłek dla bezrobotnych oraz (2) transfer już przyznanego brytyjskiego zasiłku do Polski. Po Brexicie te dwie ścieżki działają zupełnie inaczej — i to jest najważniejsza rzecz do zapamiętania z tego artykułu.

Rejestracja w urzędzie pracy i uznanie stażu z UK — to działa

Osoba wracająca z UK rejestruje się jako bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy (PUP) właściwym dla miejsca zamieszkania — na tych samych zasadach co osoby wracające z innych krajów. Żeby okres zatrudnienia w Wielkiej Brytanii został doliczony do polskiego stażu uprawniającego do zasiłku, trzeba go udokumentować. Ponieważ w UK nie wystawia się świadectw pracy w polskim rozumieniu, urzędy pracy uznają jako dokumenty równoważne:

• formularz PD U1 (dawniej E301) — dokument potwierdzający okresy ubezpieczenia i zatrudnienia za granicą, o który najlepiej wystąpić jeszcze przed wyjazdem z UK,
• umowy o pracę oraz dokumenty potwierdzające początek i koniec zatrudnienia,
• payslipy (paski wypłat), P45 (dokument wydawany przy zakończeniu zatrudnienia) i P60 (roczne podsumowanie zarobków i podatku) jako dowody okresów pracy i opłacania składek.

Jeśli nie masz formularza PD U1, wojewódzki urząd pracy (WUP) może samodzielnie wystąpić o potwierdzenie okresów ubezpieczenia na podstawie dostarczonych dokumentów zastępczych — dlatego warto zabrać z UK komplet payslipów, P45/P60 i umów, nawet bez PD U1. Sam wniosek o zasiłek składa się w powiatowym urzędzie pracy przy rejestracji, a decyzję o zaliczeniu okresów zagranicznych wydaje wojewódzki urząd pracy — te dwa etapy bywają rozdzielone czasowo, więc warto pytać o status sprawy w obu miejscach.

Transfer zasiłku z UK do Polski — po Brexicie to już nie działa

Tu trzeba być szczerym: przed Brexitem obywatel UE mógł przenieść już przyznany brytyjski zasiłek dla bezrobotnych do innego kraju UE na czas poszukiwania pracy (zwykle do 3 miesięcy, w wyjątkowych przypadkach do 6) — służył do tego formularz PD U2 (dawniej E303). Ten mechanizm opierał się na unijnych przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, którymi Wielka Brytania jako członek UE była objęta. Po wyjściu UK z Unii Europejskiej i wygaśnięciu okresu przejściowego (31 grudnia 2020 r.) obowiązuje Umowa o handlu i współpracy (TCA — Trade and Cooperation Agreement) między UK a UE. Ta umowa reguluje jedynie sumowanie okresów ubezpieczenia i zatrudnienia (czyli to, co opisaliśmy wyżej przy PD U1) — nie przewiduje możliwości transferu już przyznanego brytyjskiego zasiłku dla bezrobotnych do Polski. Wyjątkiem są osoby objęte Umową o wystąpieniu (Withdrawal Agreement), czyli m.in. obywatele UE mieszkający w UK przed 1 stycznia 2021 r. — według GOV.UK mogą one pobierać New Style JSA w kraju EOG (np. w Polsce) do 3 miesięcy, jeśli m.in. mają prawo do świadczenia w dniu wyjazdu, są zarejestrowane jako poszukujące pracy co najmniej 4 tygodnie przed wyjazdem i zarejestrują się w urzędzie pracy w Polsce. Dla pozostałych osób formularz PD U2 w relacji UK–Polska po Brexicie nie funkcjonuje tak, jak działał w ramach UE.

W praktyce oznacza to, że osoba tracąca pracę w UK i planująca powrót do Polski powinna raczej zarejestrować się jako bezrobotna od razu w polskim PUP po przyjeździe (z doliczeniem stażu z UK na podstawie PD U1 lub dokumentów zastępczych), niż liczyć na przeniesienie brytyjskiego świadczenia. Warto to sprawdzić indywidualnie w Jobcentre Plus przed wyjazdem oraz w polskim WUP po powrocie, bo przepisy i ich interpretacja bywają aktualizowane.

A oszczędności przywiezione z UK — czy to nowy dochód?

Nie. Oszczędności zgromadzone podczas pracy w Wielkiej Brytanii i przywiezione do Polski (np. przelewem na polskie konto) nie są nowym przychodem podlegającym opodatkowaniu w polskim PIT — to po prostu przeniesienie już posiadanego majątku. Mimo to warto zachować dokumentację jego pochodzenia (wyciągi z brytyjskiego konta, historia zatrudnienia, payslipy) na wypadek pytań urzędu skarbowego, zwłaszcza przy większych kwotach lub gdy transfer nastąpi jednorazowo i będzie odbiegał od typowych wpływów na koncie.

Jeśli dostałeś z urzędu pracy pismo lub decyzję dotyczącą zasiłku, stażu pracy albo formularza PD U1, którego nie rozumiesz w pełni — sprawdź usługę Wyjaśnij Dokument (od £9.99) na ProsteUK.co.uk.