Self Assessment — roczne rozliczenie podatkowe dla samozatrudnionych

Kto musi się rozliczać przez Self Assessment?

Jeśli jesteś samozatrudniona/y (self-employed), prowadzisz jednoosobową działalność, jesteś wspólnikiem w spółce, albo masz inne dochody nierozliczane automatycznie przez pracodawcę (np. z wynajmu mieszkania), musisz co roku sam/sama zgłosić swoje dochody do HMRC przez Self Assessment. Musisz to zrobić też, jeśli HMRC wyraźnie o to poprosi — nawet jeśli wcześniej się nie rozliczałaś/eś.

Najważniejsze terminy

• 5 października — do tego dnia musisz zarejestrować się w Self Assessment, jeśli robisz to pierwszy raz za dany rok podatkowy (rok podatkowy kończy się 5 kwietnia),
• 31 stycznia — termin na złożenie zeznania online ORAZ na zapłatę podatku za poprzedni rok podatkowy.

Co grozi za spóźnienie?

Kary za spóźnione złożenie zeznania rosną z czasem: £100 od razu po terminie, potem dodatkowo £10 za każdy dzień zwłoki (maksymalnie £900) po 3 miesiącach, a po 6 i 12 miesiącach kolejne 5% należnego podatku (albo £300 — w zależności co jest wyższe).

Za spóźnioną zapłatę podatku naliczane są osobne kary: 5% niezapłaconej kwoty po 30 dniach, po 6 miesiącach i po 12 miesiącach, plus odsetki za każdy dzień zwłoki.

Jak się zarejestrować

Rejestrację robisz online na GOV.UK. Po zarejestrowaniu dostaniesz swój indywidualny numer UTR (Unique Taxpayer Reference) — będzie Ci potrzebny przy każdym kolejnym rozliczeniu.

Jeśli masz wątpliwości, czy Twoja sytuacja wymaga Self Assessment (np. dorabiasz dodatkowo obok etatu), sprawdź to narzędziem „Check if you need to send a Self Assessment tax return” na GOV.UK — zajmuje kilka minut.

Jak rozliczyć się krok po kroku

1. Zarejestruj się do Self Assessment na GOV.UK najpóźniej do 5 października po roku podatkowym, w którym zacząłeś/aś zarabiać jako self-employed — dostaniesz UTR i dane do Government Gateway.

2. Zbierz dane o przychodach i kosztach z całego roku podatkowego (6 kwietnia – 5 kwietnia) — faktury, paragony, wyciągi z konta firmowego.

3. Zaloguj się do swojego konta na GOV.UK (Government Gateway) i wypełnij zeznanie online — główny formularz SA100 plus SA103S/SA103F dla dochodów z samozatrudnienia.

4. System sam wyliczy, ile podatku i składek National Insurance (Class 4) masz do zapłaty na podstawie wpisanych liczb — sprawdź wynik przed wysłaniem. Składek Class 2 większość samozatrudnionych już nie płaci: przy zysku od £7,105 rocznie są zaliczane do Twojej historii NI tak, jakby zostały opłacone, a poniżej tego progu możesz je opłacić dobrowolnie.

5. Wyślij zeznanie i zapłać podatek do 31 stycznia. Jeśli Twój podatek za poprzedni rok przekroczył £1 000, prawdopodobnie musisz też zapłacić zaliczkę na poczet kolejnego roku — zobacz nasz artykuł Payment on Account.

Dostałaś/eś pismo z HMRC dotyczące Twojego Self Assessment — na przykład o karze, korekcie albo brakującym zeznaniu — i nie wiesz, co dokładnie oznacza? Prześlij dokument do analizy — sprawdzimy go pod kątem Twojej sytuacji.

Najczęściej zadawane pytania

Do kiedy trzeba zarejestrować się do Self Assessment?

Do 5 października roku następującego po tym, w którym zaczęłaś/eś zarabiać jako self-employed.

Jaki jest ostateczny termin złożenia zeznania i zapłaty podatku?

31 stycznia — dotyczy zarówno wysłania zeznania online, jak i zapłaty podatku za poprzedni rok podatkowy.

Ile wynosi kara za spóźnione złożenie zeznania?

£100 od razu po terminie, plus £10 dziennie po 3 miesiącach (maks. £900), a po 6 i 12 miesiącach dodatkowo 5% należnego podatku albo £300 — w zależności, co wyższe.

Czym różni się kara za spóźnione zeznanie od kary za spóźnioną zapłatę?

To dwie osobne kary — za samo niezłożenie zeznania na czas oraz za brak zapłaty podatku na czas (5% niezapłaconej kwoty po 30 dniach, 6 i 12 miesiącach, plus odsetki).