Jak zapisać się do NFZ po powrocie do Polski

W UK ubezpieczenie zdrowotne w ramach NHS działa automatycznie — nie trzeba się nigdzie zapisywać, wystarczy być zarejestrowanym u lekarza pierwszego kontaktu (GP). W Polsce system działa inaczej: ubezpieczenie zdrowotne w NFZ trzeba aktywnie uzyskać, najczęściej poprzez pracę, rejestrację jako bezrobotny albo dobrowolne zgłoszenie. Po powrocie z UK warto to załatwić jak najszybciej, żeby nie zostać bez dostępu do publicznej opieki zdrowotnej.

Trzy ścieżki zgłoszenia do NFZ

W praktyce po powrocie do Polski masz trzy główne opcje uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego:

• Zatrudnienie — jeśli podejmiesz pracę na umowę o pracę (lub inną formę objętą ubezpieczeniem), pracodawca automatycznie zgłasza Cię do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, a co za tym idzie — do NFZ. To najprostsza i najczęstsza droga.
• Rejestracja jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy (PUP) — jeśli nie masz jeszcze pracy, rejestracja w PUP właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania daje Ci status osoby bezrobotnej, a wraz z nim ubezpieczenie zdrowotne finansowane przez budżet państwa.
• Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne — jeśli nie pracujesz i nie chcesz (lub nie możesz) rejestrować się jako bezrobotny, możesz zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego: składasz w oddziale wojewódzkim NFZ wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem (w dwóch egzemplarzach) wraz z drukiem ZUS ZZA, podpisujesz z NFZ umowę, a składkę opłacasz potem samodzielnie na konto w ZUS. Uwaga: jeśli przerwa w polskim ubezpieczeniu zdrowotnym trwała nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące — a tak jest po latach pracy w UK — NFZ uzależnia objęcie ubezpieczeniem od wniesienia opłaty dodatkowej, której wysokość rośnie wraz z długością przerwy (od 20% do 200% podstawy wymiaru) i którą w uzasadnionych przypadkach można rozłożyć na raty.

Członkowie rodziny (współmałżonek, dzieci) mogą zostać zgłoszeni do ubezpieczenia jako osoby ubezpieczone pośrednio — przez osobę, która ma własny tytuł do ubezpieczenia (np. pracującego rodzica).

Wyrejestrowanie z GP i odbiór dokumentacji medycznej

Przed wyjazdem z UK (lub tuż po powrocie do Polski) warto formalnie wyrejestrować się z brytyjskiej przychodni GP. Samą dokumentacją medyczną osób, które opuściły UK, zajmuje się instytucja Primary Care Support England (PCSE) — to do niej trafiają karty pacjentów po wyrejestrowaniu. Jeśli chcesz mieć kopię swojej historii medycznej z UK do wglądu w polskiej przychodni, warto zawczasu poprosić o nią swoją przychodnię GP lub skontaktować się z PCSE.

Mit: formularz S1 dotyczy każdego wyjeżdżającego

Wśród Polaków wracających z UK krąży przekonanie, że każdy wyjeżdżający na stałe powinien załatwić formularz S1, aby mieć dostęp do opieki zdrowotnej w Polsce. To nieprawda — formularz S1 po brexicie dotyczy tylko wąskiej grupy osób: przede wszystkim tych, które pobierają brytyjską emeryturę państwową (State Pension) lub inne eksportowalne świadczenie z UK i mieszkają w UE/EOG, niezależnie od obywatelstwa. Dla większości osób wracających z UK do Polski droga do ubezpieczenia prowadzi przez zatrudnienie, PUP lub dobrowolne ubezpieczenie opisane wyżej, a nie przez S1. Więcej na ten temat piszemy w osobnym artykule poświęconym wyłącznie formularzowi S1.

Leki na receptę — o czym pamiętać

Recepta wystawiona w UK nie zadziała w polskiej aptece — obowiązują tu różne systemy, więc na kontynuację leczenia potrzebna jest nowa recepta wystawiona przez polskiego lekarza. Zwykłe leki na receptę zazwyczaj można kontynuować bez większych formalności po konsultacji z lekarzem w Polsce. Inaczej wygląda sprawa z lekami kontrolowanymi (np. niektórymi lekami psychotropowymi) — wywożąc je z UK, musisz mieć je w bagażu podręcznym oraz mieć przy sobie receptę albo pismo od lekarza potwierdzające, że lek został przepisany Tobie, a zasady wwozu sprawdzić po stronie polskiej.

Szczepienia dzieci

Jeśli wracasz z dziećmi, warto przenieść historię szczepień z brytyjskiej książeczki (red book) do polskiej książeczki zdrowia dziecka — najlepiej podczas pierwszej wizyty u polskiego pediatry. Kalendarze szczepień w UK i w Polsce różnią się nieco pod względem terminów i niektórych szczepionek obowiązkowych, więc lekarz w Polsce oceni, czy trzeba uzupełnić harmonogram.

Jeśli po powrocie dostaniesz pismo z NHS, PCSE albo inną korespondencję dotyczącą Twojej dokumentacji medycznej z UK, a nie jesteś pewien/pewna, co dokładnie oznacza i jak na nie odpowiedzieć, możesz skorzystać z naszej płatnej usługi Wyjaśnij Dokument — dostaniesz proste, ogólne wyjaśnienie treści pisma.