Jak działają studia wyższe w UK — przewodnik od podstaw dla Polaków

Trzy stopnie studiów w skrócie

Brytyjski system wyższego wykształcenia dzieli się na wyraźne poziomy. Najpierw jest undergraduate — czyli studia licencjackie (bachelor's degree), zwykle trzyletnie w Anglii, Walii i Irlandii Północnej, a w Szkocji zazwyczaj czteroletnie. To odpowiednik polskiego licencjatu, choć bez podziału na licencjat i inżyniera — jeden ciągły program kończy się jednym dyplomem. Wyżej jest postgraduate, czyli studia podyplomowe: master's (odpowiednik magisterki, zwykle rok) oraz doktorat (PhD, zazwyczaj trzy-cztery lata). Każdy poziom ma swoje wymagania wstępne i swój sposób aplikowania, więc zanim zaczniesz szukać konkretnej uczelni, warto ustalić, na którym poziomie właściwie chcesz studiować.

Jak wygląda droga na studia — od aplikacji do pierwszego dnia

Na studia licencjackie (undergraduate) aplikuje się przez centralny system UCAS — jeden formularz, do pięciu uczelni jednocześnie, jeden termin składania dokumentów. Na studia magisterskie i doktoranckie aplikuje się już bezpośrednio do każdej uczelni osobno, na jej własnych zasadach i często przez cały rok, a nie w jednym oknie czasowym. W obu przypadkach proces wygląda z grubsza tak: wybór kierunku i uczelni, złożenie aplikacji z dokumentami (świadectwa, list motywacyjny, czasem referencje), decyzja uczelni w formie oferty, a na końcu — dopełnienie warunków (np. odpowiednich wyników matury) i formalności wizowych, jeśli są wymagane.

UCAS — centralny system rekrutacji

• UCAS (Universities and Colleges Admissions Service) to instytucja, przez którą składa się większość aplikacji na studia licencjackie w UK.
• W jednym formularzu można wskazać do pięciu kierunków/uczelni jednocześnie.
• Wcześniejszy termin (zwykle połowa października) dotyczy Oksfordu, Cambridge oraz kierunków medycznych.
• Główny termin (zwykle połowa stycznia) obejmuje większość pozostałych kierunków — po nim wciąż można aplikować, ale uczelnie nie mają obowiązku rozpatrzyć zgłoszenia.
• Dokładne daty zmieniają się rok do roku — zawsze warto sprawdzić aktualny kalendarz na ucas.com.

Ile to kosztuje — czesne i status opłat po brexicie

To jeden z najważniejszych faktów, o którym wielu Polaków wciąż nie wie: od roku akademickiego 2021/22 obywatele UE — w tym Polacy — co do zasady nie mają już statusu „home” (opłat krajowych) na brytyjskich uczelniach, tylko status międzynarodowy (overseas). Oznacza to znacznie wyższe czesne niż dla studentów brytyjskich, dla których opłata za studia licencjackie w Anglii jest ograniczona ustawowo do 9 790 funtów rocznie. Czesne dla studentów zagranicznych ustala każda uczelnia indywidualnie i może być kilkukrotnie wyższe. Wyjątkiem jest sytuacja, w której masz status osiedleńca (settled) lub przed-osiedleńczy (pre-settled) w ramach EU Settlement Scheme i mieszkałeś w UK odpowiednio długo przed rozpoczęciem studiów — wtedy możesz zachować prawo do opłat krajowych. To, czy się kwalifikujesz, warto zweryfikować bezpośrednio z działem rekrutacji uczelni, bo zasady bywają szczegółowe.

Słowniczek pojęć, które zobaczysz w dokumentach

• Offer — oferta miejsca na studiach, może być unconditional (bezwarunkowa) lub conditional (warunkowa, czyli zależna np. od wyników matury).
• Tuition fees — czesne.
• Home / overseas (international) fee status — status opłat krajowych lub zagranicznych.
• Term — trymestr; rok akademicki dzieli się zwykle na trzy termy.
• Clearing — system dopasowywania wolnych miejsc dla osób bez oferty lub z lepszymi wynikami niż zakładano.

Jeśli dostałeś już list z ofertą od brytyjskiej uczelni i nie masz pewności, co dokładnie oznaczają w nim warunki, terminy czy zapisy o statusie opłat, usługa Wyjaśnij Dokument rozłoży taki dokument na czynniki pierwsze i wytłumaczy go po polsku.